Tarih kâinâtın vicdanıdır. (Ömer Hayyam)
Tarih, başka başka insanlara ve zamanlara rastlayan vak’aların tekrarlamasından başka bir şey değildir. (Chateaubriand)
Tarih; mâzîyi geleceğe taşır, olayları tekerrür zincirine bağlar, durur.
Tarih; cinâyetlerin ve felâketlerin bir tutanağıdır. (Voltaire)
Tarih; imansızlık ve ahlâksızlık harabeleriyle doludur. (A. Şeref Güzelyazıcı)
Tarih; geçmişte yapılmış, şu anda elimizde olan ve fakat istikbâli gösteren bir dürbündür.
Geçmişin yıkıntıları, bugünün uyarılarıdır. (George Bancroft)
Tarih, muazzam bir erken uyarı sistemidir. (Norman Coisins)
Tarih, milletlerin tarlasıdır. Her toplum, geçmişte ne ekmişse, gelecekte onu biçer. (Voltaire)
Büyük adamlar tarihi, tarih de büyük adamların yaptıklarını süslemiştir. La Bruyere
Tarih, geçmişi yargılamaktan başka bir şey değildir. (Alain)
Tarih; okuyana, kendi gözünün görme derecesine göre, yol gösteren bir kılavuzdur. (Rousseau)
Tarih, faydası herkesi kapsayan bir ilimdir. Yaşanılan çağın olaylarıyla, eski çağın olaylarını karşılaştırıp sonuca varmak gerekir. (Nâimâ)
Tarihin başlıca faydası; öncekilerin iyi ve kötü işlerini bize öğretmesidir. (L. Chesterfield)
Tarih ile efsânenin amacı birdir: Geçici insanda ebedî insanı anlatmak. (V. Hugo)
Dünyayı idâre edenler ölülerdir. (Gustave Le Bonn)

Ecdâdını unutanlar, kaynaksız ırmağa, köksüz ağaca benzerler.( Çin Atasözü)

Bir çınar için toprak altındaki kökleri ne ise -ve bu kökler kurudukça çınar nasıl kurumaya başlarsa- bir millet için de tarih odur. Tarihini bilen millet, kökü sağlam çınar gibidir. Zamanla eski âdet ve anânesini, yaşayış tarzını unutan, tarihini bilmeyen, ecdâdının neler yapmış olduğundan haberi olmayan bir millet, kendini ayakta tutan köklerinden birkaçını kurutmuş demektir. Tarih okuyarak onu sulamak lâzımdır. (Kâzım Paşa)

Tarih okuyanın aklı çoğalır. (İmam Şâfiî)

Tarih bilmeyen diplomat, pusuladan anlamayan kaptana benzer; her ikisinin de karaya oturmak tehlikesi vardır. (A. Cevdet Paşa)

Dünü bilmeyen bugünü anlayamaz; bugünü anlamayan yarını göremez, yarını inşâ edemez; hattâ dünden gelen hamlelerin nedenlerini bile düşünemez. (Abdülbâki Gölpınarlı)

Batı ülkelerinde bir lise öğrencisi eski metinleri okur ve anlar. Siz bir harf devrimi yaptınız, eski metinler kütüphanelerde kaldı. Eski metinler, zamanında çok ağdalı idi. Binâenaleyh Türk tarihçisine çok önemli vazife düşmektedir. Tarih bir milletin hâfızasıdır; tarihini bilmeyen millet, hâfızasını kaybetmiş insana benzer. (B. Lewis)

Bir milletin kültürünü kontrol etmek, o milletin dilini kontrol etmekle; bir milleti imhâ ise nesilleri mâzisinden, tarihinden ve bilhassa millî ve mânevî değerlerinden koparmakla mümkündür. (B. Lewis)

Tarih şuuru, sâdece geçmişin geçmişliğini bilmek değil; onun hâlde de var olduğunu anlamak demektir. (T. S. Eliot)

Tarihinin sürekliliğini kaybeden bir millet, herşeyini kaybetmeye mahkûmdur. Hâfızası parça parça kopmuş bir akıl hastası gibi, geçmişiyle, hâtıralarıyla ve benliğini terkib eden bütün varlık unsurlarıyla ilgisi kesilmiştir. Yabancı tesir ve müdâhalelere, yabancı korumaya hazır ve muhtaç bir hâlde, önce bağımsızlığını sonra da bütün millî şahsiyetini ve varlığını kaybeder. Peyâmi Safâ

Tarihini ve düşmanını bilmeyen millet, kolayca düşer, yok olur. (Çin Atasözü)

Tarih, ihtiyatsızlar için merhametsizdir. (Dozy’nin İslâm Tarihi) (Anıtkabir Kütüphanesi / Atatürk bu sözün altını çizmiş.)

Geçmiş inkâr edilemez; geçmişine taş atanın, geleceğine gülle atarlar. (Bahtiyar Vahabzâde)

Geçmişini inkâr eden millet, babası bilinmeyen veya babasını inkâr eden çocuğa benzer; ya piçtir, yahut nankördür. Piç olmak kaderdir, nankörlük ise alçaklıktır. (Kadircan Kaflı)

Türk tarihini Cumhuriyet’le başlatmak isteyen sapıkları; mâzi, din, an’ane, ecdâd tanımayan bizim mâhut nihilistleri düşündükçe İgnatus Donnely (1831-1901) adlı bir Amerikan politikacının Demokrat partililer aleyhinde söylediği bir nutkunun şu cümlesi aklıma geliyor: “D. Partililer bir katıra benzerler; ne ecdâdlarıyla iftihar edebilirler, ne de adlarını devam ettirebilecek evlâtlarının ümitleriyle yaşarlar.” (Nejat Muallimoğlu)

Milletlere bir tarih kitabında anlatılan yalan, yanlış ve çarpıklığın tesirini, o milletin hâfızasından ancak üç nesil sonra silebilirsiniz. (Büyük Tarihçi Michelet)

Ölenleriyle henüz doğmamış olanları arasında bir köprü kuramayan milletlerin, yaşamaya hakları yoktur. (N. Muallimoğlu)

Gelenekçilik, yaşayanları ölü varsaymak değil; ölüleri yaşıyor varsaymaktır. (G.K. Chesterton)

Müstakbeli bul sen de koşanlarla bir ol da
Mâzîyi fakat yıkmaya kalkışma bu yolda
Ahlâfa döner korkarım eslâfa hücûmu
Mâzîsi yıkık milletin âtîsi olur mu? (Mehmet Âkif Ersoy)
(Devlet arşivini kilo ile Bulgarlara satan İttihad ve Terakkî’ye):
Bundan birkaç yüz sene evvel uyananlar,
Bugün hâlâ uyuyanları görsün.
Efsânesi kaybolsa kıyâmet koparanlar,
Tarihini okkayla satanları görsün!?. (M. Cemal Kuntay)
Tarihimi kefenlik bir bez gibi dürdüler..
Beni dirilmesi yok ölümle öldürdüler. (Ozan/NFK)
İnanmıyorum bana öğretilen tarihe! (N. Fazıl Kısakürek)

Ben de tarih okudum, âlemi elbet bilirim. (Mehmet Âkif Ersoy)

Altın bir devir idi; hatırla geçmiş günü
Baştan başa cihânı tutmuş ecdâdın ünü.(Lâedrî)
Donanma ordu yürürken muzafferen ileri
Üzengi öpmeye hasretti, garbın elçileri. (M. Akif Ersoy)
Bir zamanlar biz de millet, hem nasıl milletmişiz;
Gelmişiz dünyaya” insanlık”nedir,öğretmişiz.
… Bir taraftan dinimiz, ahlâkımız, irfânımız;
Bir taraftan seyfe makrûn adlimiz, ihsanımız… (Mehmet Âkif Ersoy)

Gök kubbeyi delmiş, yedi iklimde minâre
Göstermiş asırlarca ölümsüz bir idâre. (Yusuf Bakalım)
Mermerlerin nabzında hâlâ çarpar mı Tekbîr
Bulur mu deli rüzgâr o sedâyı: “Allah Bir!” (N. Fazıl Kısakürek)
Kopmuşuz bizler o öz varlık olan manzaradan
Bahseder gerçi duyanlar o onulmaz yaradan.
Derler ki: İnsanda derin bir yaradır köksüzlük
Budur âlemde hudutsuz ve hazin öksüzlük. (Y. Kemal Beyatlı)
Yazıklar oldu bizim târihî şânımıza
“Kâfir ağlar, bizim ahvâl-i perîşânımıza!” (İkinci mısrâ Fuzûlî’nin)
Ben şehitler çocuğu.. bir hâl olmuşum
Ben bende değil.. ben, bana yâd olmuşum! (Nihad Yazar)
El-âlem çalışıyor, fethetmeye Merih’i;
Sen cebinde kaybettin, güneş dolu tarihi! (Necip Fazıl)
Selçukîyim, yirminci asırda doğsam da!
Osmanlıyım, cumhuriyet çocuğu olsam da! (Fethullah Gülen)
Dün ne olmuşsa, bugün de aynı şeyler oluyor; güneş altında yeni şeyler yok.

“Tarih”i “tekerrür” diye târif ediyorlar
Hiç ibret alınsaydı, tekerrür mü ederdi? (Mehmet Âkif Ersoy)
Tarih değil, hatâlar tekerrür ediyor. (II. Abdulhamid Han